Versay Antlaşması,Maddeleri,Sonuçları

Versay Antlaşması,Savaşı kazanan yirmi yedi (İngiltere, aslında Kanada. Avustralya, Güney Afrika, Yeni Zelanda ve Hindistan adına konuştuğu için otuz iki) müttefik devlet Almanya ile barışı sağlayabilmek için Paris Barış konferansında toplandı (18 ocak 1919-10 ağustos 1920).

Antlaşma metni her biri yüz kadar toplantı yapan elli iki uzman komitesi tarafından hazırlandı.

Bu komiteler kararlarını önce (12 ocak – 24 mart) «On’lar» konseyine (Fransa, İtalya, Japonya, Birleşik Krallık ve A.B.D. devlet veya hükümet başkanları ile dışişleri bakanlarından meydana geliyordu), sonra «Dörtler» konseyine (Fransa [Clemenceau], İtalya [Orlando], İngiltere [Lloyd George] ve A.B.D. [Wilson] devlet veya hükümet başkanları) bildirdiler.

Versay Antlaşması Maddeleri

Görüşmeler üç safhada yapıldı: 1. 12 ocak-14 şubat 1919 arasında diplomatlar, uzmanların toplantılarına bizzat katılan ve paktın barış anlaşmasına bir önsöz gibi eklenmesini kabul ettiren Wilson’ın isteği uyarınca Milletler Cemiyeti paktının hazırlanmasıyla uğraştılar; 2. 15 şubat – 24 mart arasında Wilson Â.B.D.’ye dönmek zorunda kaldığı için çalışmalar yavaşladı; 3. Wilson’ın Fransa’ya dönüşüyle görüşmelerin kesin dönemi (24 mart-6 mayıs 1919) başladı.

Bu son dönemde üç anlaşmazlık çıktı: Wilson, Clemenceau’nun Ren’in sol kıyısını devamlı olarak i$gal etme ve Saar’ı ilhak etme isteğini reddetti: Japonya’nın Şandung’da alınanların varisi olmasını engellemeye uğraştı ama başaramadı; İtalya’nın Dalmaçya kıyısını işgal etmesini reddetti (bunun üzerine Orlando geçici olarak [nisan-mayıs] görüşmeleri terk etti ve İtalya’ya döndü).

Onaylanması için alman delegasyonuna sunulan (7 mayıs) antlaşma metnine (1.-26. maddeleri Milletler Cemiyeti paktıydı) Almanlar şiddetle karşı çıktılar; Almanya’ya kabul ettirilmek istenen şartların yumuşatılmasına taraftar olan Lloyd George ile buna karşı çıkan Clemenceau’yu çatıştıran yeni tartışmalardan sonra Almanya antlaşma metnini aldı (17 haziran 1919) ve Weimar meclisi henüz imzalanmamış olan bu metni (28 haziranda imzalandı) 22 haziranda kabul etti. Antlaşmanın toprakla ilgili maddeleri Alsace-Lorraine’in Fransa’ya geri verilmesini (md. 51), Eupen Malmedy (md 34) ve Moresnet (md. 32 ve 33) idare bölümlerinin Belçika’ya verilmesini.

Poznan’ın ve Batı Prusya’nın bir kısmının (Torun dahil) ve denize açılan Dantzig koridorunun Polonya’ya bırakılmasını öngörüyordu.

Saar bölgesi on beş yıl süreyle Milletler Cemiyetince yönetilecek, sonra bir plebisitle Fransa’ya katılıp katılmayacağı kararlaştırılacaktı; bu süre içinde Fransa bölgenin kömür madenlerini işletme hakkına sahip oluyordu (md. 45-50). Schleswig’de (md. 109), Yukarı Silezya’da ve Doğu Prusya’da (Marienwerder ve Alenstein idare bölümleri) birer plebisit yapılacaktı (md. 99); Almanya bu arazinin doğusunda Memel’i (md. 99) ve Dantzig şehrini kaybediyordu; Dantzig. nüfusu alman olduğu için Polonya’ya verilmeyecek, Milletler Cemiyetinin yönetimi altında milletlerarası bir şehir olacaktı (md. 100-108). Almanya bütün sömürgelerinden müttefikler lehine vaz geçiyor (md. 119) ve Milletler Cemiyeti bu sömürgeler üstünde manda hakkını bazı müttefik ülkelere (Fransa. Birleşik Krallık ve dominyonları, Belçika ve Japonya) vermekle görevlendiriliyordu.

Anlaşmanın askeri maddeleri alman kara ordusunun 12 yıllık sözleşmelerle silâh altına alınacak 100 000 kişiye indirilmesini, modern silâh, uçak ve motorize kuvvet bulunmamasını (md. 159-180), deniz kuvvetlerinin 15 000 kişiye düşürülmesini ve deniz -altıların yasaklanmasını (md. 181-197) öngörüyordu.

Ayrıca öngörülenden fazla malzeme ve istihkâmlar Savaş Tazminatları komisyonunun denetimi altında tahrip edilecekti; yeni savaş malzemesi imali de yasaklanıyordu.

Mali maddeler, Almanya’nın yalnız bir savaş tazminatı değil (Wilson’ın muhalefeti), savaşın açtığı yaraları saracak ve müttefiklerin savaş kurbanlarına bağladıkları ödenekleri karşılayacak tazminatlar vermesini şart koşuyordu; bu tazminatların miktarını Tazminatlar komisyonu en geç 1 mayıs 1921’de tespit edecekti (md. 133); Almanya 20 milyon altın mark ödeyecek ve istilâ ettiği topraklarda elkoyduğu her şeyi sahiplerine geri verecekti (md. 238).

Ayrıca Elbe, Öder, Niemen, Ulm’dan itibaren Tuna ve Kiel kanalı milletlerarası hale getiriliyordu.

Bu maddelerin yerine getirilmesini garanti altına almak için Ren’in sol kıyısı ve ırmağın sağ kıyısında üç köprübaşı müttefikler tarafından en çok on beş yıl süreyle (Köln beş yıl, Coblenz on yıl, Mainz on beş yıl) işgal edilecek, sonradan Rheinland ırmağın 50 km doğusuna kadar askersiz bölge haline getirilecekti (md. 428-432); Heligoland ve Duna (Kuzey Denizi) adalarındaki istihkâmlar Müttefiklerin denetimi altında yıkılacaktı (md. 115).

Bu askerî garantiler siyasî (Almanya Anschlus’u hiç bir zaman gerçekleştirmemeye söz verdi [md. 80]) ve manevi (Almanya savaşın Müttefiklere verdiği zararın sorumluluğunu kabul etti [md. 231]) garantilerle tamamlanıyordu: üstelik Müttefikler hem imparator Wilhelm II’yi (md. 227), hem savaş suçlusu tebaalarını (md. 128) özel bir milletlerarası mahkemede yargılamaya karar verdiler.

Versay Antlaşmasının Sonuçları

Almanya çok sert maddeleri yüzünden Versailles antlaşmasını hiç bir zaman gerçekten onaylamadı ve 1939’a kadar anlaşmaya bir dikta gözüyle baktı.

Toprak açısından doğu sınırlarını ve Polonya için yaratılan Dantzig koridorunu hiç bir zaman kabul etmedi: mali bakımdan antlaşma.

Almanya’ya miktarını ancak iki yıl sonra öğreneceği bir savaş tazminatı yüklemek hatasına düştü; bu yüzden Almanlar Tazminat komisyonuna kendilerini yoksulluk içinde tutmakla görevli bir kurul gözüyle baktılar; Versailles antlaşması, toplu olarak savaş suçlusu sayılmayı kabul etmeyen alman vatandaşlarının gururunu kırarak alman milliyetçiliğinin doğmasına yol açtı. Almanya’yı hoşnut etmeyen antlaşmadan Fransa da hoşnut değildi; Fransa. A.B.D. ve İngiltere’nin bir saldırı halinde Fransa’ya yardım etmelerini öngören bir garanti paktı imzalamaları (25 haziran 1919) karşılığında Ren’in sol kıyısını ilhak etmekten vaz geçmişti; oysa Amerikan senatosunun Versailles antlaşmasını reddi, bu paktı geçersiz hale getiriyordu: çünkü İngiltere’nin garantisi A.B.D.’ninkine bağlıydı.

Bununla beraber Almanya tarafından imzalanan Versailles antlaşması, 10 ocak 1920’de yürürlüğe girdi.

15 Mayıs 1919’da uygulamaya konulan İzmir’e vunan çıkarması tasarısı, Venizelos’un gayreti ve başta Lloyd George olmak üzere müttefik devletler temsilcilerinin müzaharetiyle, Versailles anlaşması kulislerinde geliştirildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir