Vietnam

Vietnam Hakkında Genel Bilgiler,Geleneksel olarak üç kısma ayrılır: Tonkin (Bac Ky), Annam (Trung Ky) ve Koşinşin (Vam Ky)

Bölge, Kuzey Vietnam (Vietnam Halk cumhuriyeti) ve Güney Vietnam (Vietnam cumhuriyeti) arasında bölüşülmüştür. Kuzey Vietnam’ın nüfusu 1966’da 19,5 milyondu (Hanoi, 1 073 000 nüf.; Haiphong, 369 000 nüf.). Güney Vietnam’ın nüfusu aynı tarihte 16 124 000 kişiydi (Saygon, 1 600 000 nüf.; Da-Nang, 148 000 nüf.; Hue, 103 900 nüf.).

Vietnam Coğrafi Özellikleri

Yüzey şekilleri. Vietnam’ın yarısından çoğunu dağlar kaplar.  Güney Çin denizine doğru bir yay çizen ve Üçüncü zamanda çarpılmış olan Annam sıradağları, Çinhindi yarımadasının iç kısmına doğru yumuşak eğimlerle alçalır, ama denize, Padaran burnunda olduğu gibi, yüksek yarlarla hakimdir. Kıyı yamacının bol yağış alması (Nha Trang’ın art ülkesinde 4 m’ye yakın), güneye doğru gidildikçe tropikal cinslerin ağır bastığı sık bir ormanın yetişmesine imkân verir.

Tonkin’in güneyinden birbirinden dar boğazlarla veya çok yüksek sarplıklarla ayrılan dağlar, Kuzey Tonkin’de ve Annam’da çöküntülerle ayrılmıştır.

Vietnam yüzölçümünün (yaklş. 75 000 km2) ancak beşte birini kaplar ama halkın beşte dördünü barındırır. Pirinç tarımı için düzenlenen ve yoğun bir şekilde işlenen ovalar, Çinhindi’nin en yoğun nüfuslarının geçimini sağlar. Thanh Hoa’dan Mekong deltasına kadar uzanan ovaların çoğu denize çok yakın dağların hakim olduğu küçük hücrelerdir.

Çok daha geniş olan (15 000 km2) ve büyük kısmı Kızıl Nehir ile Mekong’un alüvyonlarının birikmesinden meydana gelen Tonkin ve Koşinşin yaylaları, yerleşmeye ve tarım işletmesine daha elverişlidir.

Toprağın bu eksiksiz değerlendirilmesi ve sıkı bir çalışma sayesinde Tonkin ovası 7 milyon kişiyi besler. Ancak XVIII. yy. ve XIX. yy.da yerleşilen Koşinşin’in nüfusu iki kat azdır; toprağın parsellere bölünmesi çok daha fazladır; büyük mülkler çoktur; toprak çok daha özenle işlenir.

Vietnam Tarihi

M.Ö. 3. yüzyılda Viet kabileleri, Çin’in Kanton şehrinden Orta Vietnam’a kadar uzanan Nam Viet Devletini kurdular. M.Ö. 111’de Nam Viet Devleti yıkılınca, Vietler Çin hakimiyeti altına girdiler

. Uzun bir savaştan sonra Çinlileri Kızıl Nehir Vadisinden çıkaran Vietnamlılar M.S. 939’da bağımsızlıklarını kazandılar. Vietnam 15. asır başlarında Çin tarafından tekrar alındı ise de, kısa bir süre sonra 1427’de tekrar bağımsızlığına kavuştu.

1887’de Tonkin ve Annam’la birlikte Kamboçya ve Laos, Çinhindi Birliği içinde teşkilatlandı. Yönetim bir Fransız Genel Valisine verildi.

Fransa’nın ülkeyi ekonomik yönden sömürmesi ve siyasi baskısı, Fransız yönetimine karşı kuvvetli bir milli direniş hareketine sebep oldu.

1930 ve 1945 yılları arasında Fransa’ya karşı hareketlerde komünistler en kuvvetli grup olarak ortaya çıktılar. Bunlar 1941’de Vietnam Bağımsızlık Cemiyetini (Vietminh) kurarak komünist olmayan birçok grupları da kendilerine çektiler.

İkinci Dünya Savaşında Vietnam’ı işgal eden Japonya 1945’te teslim olunca, Vietminh birlikleri Hanoi’de iktidarı ele geçirdiler. Liderleri Ho Chi Minh Vietnam’ın bağımsızlığını ilan etti. Fransa güneyde milli ihtilali bastırmayı başardı.

Fakat kuzeyde sömürge rejimini yeniden kurmak istemesi, Çinhindi Savaşlarının patlak vermesine sebep oldu. 1946’dan 1954’e kadar devam eden savaş, Fransa Dienbienphu Muharebesinde bozguna uğrayınca son buldu

21 Temmuz 1954’te Cenevre Antlaşması imzalandı. Bu antlaşma kararlarına göre geçici olarak ülke, kuzeyde komünist kontrolündeki Demokratik VietnamCumhûriyeti, güneyde Vietnam Cumhûriyeti olmak üzere iki ayrı devlete bölündü.

Bölünme hattı 17. paraleldi. Bu bölünme hattı 1956’da yapılacak olan genel seçimlerle kaldırılacaktı. Fakat genel seçimler yapılmadı. Bunun üzerine Kuzey Vietnam, Güney Vietnam hükümet başkanı Diem’i düşürmeyi hedef alan bir terör kampanyası başlattı.

1960’ta Diem ve Vietcong olarak bilinen komünist gerillalar arasındaki mücadele şiddetli bir iç savaşa dönüştü. Güney Vietnam ABD tarafından, Vietcong ise Kuzey Vietnam tarafından destekleniyordu.

Diem komünistlerle baş edemeyince, 1963’te subaylar bir darbe yaparak hükümeti devirdi. Diem’in düşüşü birbirini takip eden birçok askeri darbeleri peşinden getirdi. Siyasi bir istikrarsızlık dönemi başladı.

Vietcong ve Kuzey Vietnam birlikleri baskısı altındaki Güney Vietnam’ın çöküşünü ancak ABD müdahalesi engelledi. Amerikan yardımıyla Güney Vietnam ordusunun kuvveti üç kat arttı. 1964’te ABD, komünist kuvvetlerin artan taarruzlarına cevap olarak Kuzey Vietnam’ı bombalamaya başladı.

Nisan 1969’da 543.000’e ulaşan Vietnam’daki Amerikan kuvvetleri Başkan Nixon’un emriyle Temmuz 1969’dan itibaren yavaş yavaş çekilerek azaltılmaya başlandı.

27 Ocak 1973’te Paris’te ABD, Kuzey ve Güney Vietnam ve Vietcong arasında bir ateşkes antlaşması imzalandı. Fakat bu anlaşma kararlarına hiç uyulmadı.

1974’te Güney Vietnam’a Amerikan yardımı, ABD kongresi tarafından durduruldu. Çinhindi’nin her tarafında iki yıl boyunca çetin muharebeler devam etti. Kuzey Vietnam 1975’in ilk aylarında merkezi Vietnam’da kalan son Güney Vietnam kuvvetlerine taarruza başladı.

Güney Vietnam’ın geri çekilme harekatı bozguna dönüştü. Saygon rejimi 30 Nisan’da teslim oldu. Geçici bir ihtilal hükümeti, kontrolü ele geçirdi ve komünizmi yerleştirmek için adımlar atıldı.

Bütün işyerleri ve çiftlikler devletleştirildi. 165.000’i ABD’ye olmak üzere binlerce Vietnamlı diğer ülkelere iltica etti. Ülkenin iki tarafının Millet Meclisleri toplanarak 2 Temmuz 1976’da Vietnam tekrar birleştirildi. Kuzey Vietnam’ın başşehri, bayrağı, marşı, amblemi ve parası ülkede geçerli oldu.

Hemen hemen yüksek hükümet kademelerinin hepsine eski Kuzey Vietnam hükümetinin görevlileri getirildi. Vietnam İç Savaşı bütün Vietnam’ın Rus peyki olmasıyla neticelendi. Güney Vietnam’daki ABD üsleri Rus üsleri oldu.

Sivillere karşı saldırı ve zulüm devam ederken 1977-1980’de Kamboçya ile şiddetli bir savaş patlak verdi. Vietnamlı azınlıkların deniz yolu ile veya karadan Kamboçya üzerinden artan kaçış hareketleri üzerine, 1983’te Vietnam, Kamboçya’daki mülteci kamplarına taarruzda bulundu.

140.000 Çin asıllı Vietnam’ı terk edince Çin ile münasebetler bozuldu ve Çin ekonomik yardımı kesti. Çin, Vietnam’ın dört sınır eyaletine taarruz etti. Birçok ekonomik hedefleri tahrip etti. Vietnam, Çin saldırılarını püskürtmekle birlikte büyük ekonomik kayıplara uğradı.

Parti genel sekreteri olan ve ülke yönetiminde ağırlığını koruyan Le Duan’ın ölümü üzerine, Vietnam’ın siyasetinde değişiklikler oldu. 1989 sonlarında Vietnam birlikleri Kamboçya’dan çekilmeye başladı.

Buna bağlı olarak ABD ile ilişkilerin normale dönmesi gündeme geldi. Nisan 1992’de Milli Meclis 1980’den beri yürürlükte olan anayasanın yerine yeni bir anayasa kabul etti. Yeni anayasayla devlet konseyi ve Bakanlar Kurulu kaldırıldı. Devlet Konseyi başkanından daha fazla yetkilere sahip Cumhurbaşkanlığı makamı kuruldu.

Sandalye sayısı 496’dan 295’e indirilen meclis için Temmuz 1992’de seçimler yapıldı. Yeni meclis eski savunma bakanı Le Duc Anh’ı cumhurbaşkanlığına seçti. Ekonomi 1992’de hızlı bir gelişme gösterdi.

Aynı sene Rusya burada bulunan üslerdeki gemilerini ve askeri danışmanlarının hepsini geri çekti. Amerika ve yakın komşuları ile diplomatik ilişkileri yeniden başladı.

Vietnam cumhuriyeti (Güney Vietnam)

Vietnam cumhuriyeti Annam’ın güneyi ile Koşinşin’i içine alır; kuzeyde Vietnam Demokratik Halk cumhuriyeti, batıda Laos ve Kamboç ile sınırlıdır; 170 806 km2; 15 715 000 nüf. Başkenti. Saygon. Başlıca şehirleri, Hue ve Da Nang (Tourane).

1954 Bölüşülmesi sırasında Güney Vietnam’ın payına Çinhindi’ndeki pirinç üretimi bölgeleri düştü: Koşinşin İkinci Dünya savaşından önce üretiminin altıda birinden çoğunu ihraç ediyordu ve Cho Lon Güneydoğu Asya’nın başlıca ticaret merkezlerinden ve pirinç işleme yerlerinden biriydi.

Ama 1954’te geniş çeltik tarlaları terk edildi: tuzlu su girmesini önleyen setler ve birçok bent tahrip edildi; savaş yılları sırasında bakımı ihmal edilen kanallar çamurla dolmuştu.

1956’da başlanan tarım reformunda büyük mülkleri azaltarak tarım üretimini artırmak hedef alındı.

Kişisel mülklerin yüzölçümü 100 hektarla sınırlandı: 700 000 hektar toprağa elkonarak 190 000 köylüye dağıtıldı. Ama güvensizlik ve ağır vergiler pirinç tarımının kalkındırılmasını engelledi. Pirinç üretimi 50 milyon kentaldir: fakat ihracat savaştan öncekinin ancak dörtte biridir.

Birçok fransız şirketi yaylada 1897’den beri yetiştirilen kauçuk ağaçlarını işletmeğe devam eder (1963 üretimi 1938 üretiminden yüzde 40 fazlaydı). Kauçuk özellikle Fransa’ya ihraç edilir. Pleiku ve Cai Son’daki pamuk, çay ve kahve tarım işletmeleri de gelişmektedir.

Enerji kaynaklarının zayıflığı sanayi kalkınmasını geciktirmektedir. Güney Vietnam topraklarında tek bir kömür madeni bile isletilmez ve Dong Nai vâdisinde ancak 300 milyon kW/saat elektrik üretilir; ama Da Nhim’in donatılması, elektrik üretimini artıracak ve yeni sanayiler kurulmasını. bugünkü üretimin çeşitlenmesini sağlayacaktır; sanayi bugün el sanatları kesiminin daha ağır bastığı dokumacılıkla, en sıradan kimya ürünleriyle ve besin sanayiiyle sınırlıdır.

Dış ticaretin hemen hepsi Saygon limanına bağımlıdır. İthalât hemen hemen eşit ölçüde olmak üzere A.B.D.. Japonya ve Fıansa ile yapılır; Fransa Güney Vietnam’ın toplam satışlarının üçte birini alır. İthalâtın değeri ihracatınkinin üç katıdır. Bu aşırı mübadele dengesizliğini A.B.D.’nin yardımları kısmen karşılar.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir