Yabancılar Hukuku Nedir,Genel Esasları

 Yabancılar hukuku,Hiç bir devlet, kendi ülkesinde yaşayan yabancıların hayat hakkını ortadan kaldıramaz.

Devlet, kendi vatandaşları gibi, yabancıların da ülkesi üzerinde yaşayabilmelerini sağlamakla görevlidir.

Bu sebeple de yabancılara ilişkin kuralların devlet tarafından konulması gerekir.

Bu kurallar, genel olarak, yabancıyla vatandaşın eşitliği üstüne kurulmuştur.

Ancak devlet, belirli durumlarda, yabancılara, özellikle kamu düzeni endişesiyle, belirli kısıtlamalar getirebilir.

Ancak bu kısıtlamalar, hiç bir zaman, kişinin normal yaşama hakkını ortadan kaldıracak derecede ağır olamaz.

Yabancılar Hukukunun Genel Esasları

Yabancıların, hukuki durumunu düzenleyen kaynakların başında Anayasa gelir.

Anayasanın 13. maddesine göre, belirli haklar, yabancılar için milletlerarası kaynaklara uygun olarak sınırlandırılabilir.

Bu sınırlandırmaların dışında, yabancıyla vatandaş eşittir. Birçok kanun, tüzük ve yönetmelik, yabancılar hukukunun iç kaynağını meydana getirir.

Yabancıların hukuki durumu’nun, kamu hukuku ve özel hukuk yönünden ayrı ayrı incelenmesi gerekir.

Kamu hukukunda, yabancıların durumu devlet ’ güvenliği düşüncesiyle oldukça sınırlanmıştır.

Yabancıların siyasal haklara sahip olup olmayacağı konusu, devletler tarafından farklı olarak düzenlenmiştir.

Türk Anayasasının, 55., 56., 58., 60. ve 62. maddelerinin incelenmesi, Türkiye’de yabancılara siyasal hakların tanınmadığını gösterir.

Bu maddelere göre, seçme, seçilme, siyasi parti kurma, siyasi partilere girme, kamu hizmetlerinde çalışma dilekçe hakkının sadece türk vatandaşlarına tanındığını gösterir.

Askerlik hizmeti yönünden yabancıların yurt savunmasına katılma zorunluklarının olup olmadığı belirli durumlara göre değişik kurallara bağlanmıştır.

Çoğu devlet, yabancıları zorunlu askerlikten muaf tutmuştur; hattâ yabancıların askerlik etmesi yasaktır.

Bu kural, barış zamanı için kesin olarak uygulanır; savaş durumu için bazı istisnalar getirilmiştir.

Kural, yabancıların askerlik yapmaması olmakla birlikte, âcil durumlarda. onlara da askerlik mükellefiyeti yüklenebilir.

Buna «transvaal kuralı» denir. Gönüllü askerlik yönünden kesin bir kural yoktur.

Türkiye, yabancıların zorunlu veya gönüllü olarak askerlik yapmalarını kabul etmez.

Kamu hak ve hürriyetleri yönünden de yabancılar, belirli sınırlamalara bağlanmıştır.

Türkiye’de yabancıların kamu hak ve hürriyetleri yönünden şu sınırlamalar vardır.

1. Yabancıların ülkeye girme ve çıkma hakları

Anayasanm 18. maddesi, «Türkler, yurda girme ve yurt dışına çıkma hakkına sahiptirler» diyerek, yabancıların bu hürriyete sahip olmadıklarını belirtmiştir.

Pasaport kanununun 8. maddesi, Türkiye’ve girmesi yasak olan yabancıları şu şekilde sıralar.

a) serseri ve dilenciler.

b) akıl hastalan ve bulaşıcı hastalığı olanlar (bu kimseler, tedavi amacıyla gelirlerse, istisna olarak izin verilir).

c) iadeye tabi bir suç işlemiş olan kimseler.

ç) Türkiye’den sınır dışı edilmiş ve tekrar gelmesi için yeniden izin verilmemiş kimseler.

d) devletin güvenliği ve kamu düzenini bozmak için veya bozmak isteyen kimselere katılmak niyetiyle geldikleri anlaşılanlar.

e) fahişeler, kadınları fuhşa teşvik edenler, beyaz kadın ticareti ve her türlü kaçakçılık yapanlar.

f) Türkiye’de bulundukları sürece geçimleri veya ülkeden çıkmaları için gerekli paraları olmayanlar ve Türkiye’de bulundukları sürece, yabancılara yasak olmayan bir işte çalışacaklarını ispat edemeyenler.

2.Kişi dokunulmazlığı. Anayasanın 14. maddesi, kişi dokunulmazlığından herkesin yararlanacağını belirterek, yabancılara da bu imkânın verildiğini açık olarak göstermiştir. Devlet güvenliği ve kamu düzeni düşüncesiyle yabancıların belirli durumlarda sınır dışına çıkartılması mümkündür.

Yabancıların Türkiye’de ikamet ve Seyahatleri Hakkında kanunun 19. ve 20. maddeleri yabancıların sınırdışı edilebilecekleri durumlan belirtir. Ayrıca, vatandaşlığı iptal edilen kimselerin de sınırdışı edilmeleri mümkündür. Başka bir ülkeden çıkarma yolu da. suçluların geri verilmesidir.

3. Yabancının özel hayatıma korunması. Anayasanın 16. ve 17. maddelerinde belirtilen özel hayatın gizliliği ve konut dokunulmazlığından, yabancılar da yararlanır.

4. Yabancıların seyahat ve yerleşme hürriyetleri. Yabancıların Türkiye’ye girmeleri belirli sınırlamalara bağlanmıştır. Bu sınırlamalar Pasaport kanununda belirtilmiştir. Ayrıca. Türkiye’de dört aydan fazla kalacak belirli yabancıların ikamet izni almaları gerekir.

Yabancılara verilecek ikamet izninin de belirli sınırlamaları vardır. Yabancıların Türkiye’de ikamet ve Seyahatleri Hakkındaki kanunun 7. maddesi şu durumlarda ikamet izninin verilmeyeceğini belirtir:

a) Türkiye’ye iş yapmak için gelen fakat yapacakları iş türk vatandaşlarına hasredilmiş olanlar.

b) türk kanun, örf ve siyasetiyle bağdaşamayacak faaliyetlerde bulunmak amacıyla gelenler.

c) Türkiye’de kalacakları sürece masrafları meşru yollardan elde edecekleri gelirle karşılayacaklarını ispat edemeyenler.

ç) ülkede bulundukları sürece huzur ve asayişi ihlâl eden kimseler.

Türkiye’de ikamet eden yabancı. ikamet yerini değiştirirse, bunu 48 saat içinde gerek ayrıldığı, gerek yeni ikametgâhımı kurduğu yerin emniyetine bildirmek zorundadır.

Ayrıca, yabancılar, belirli bölgelerde ikâmet edemezler.

5. Yabancıların din ve vicdan hürriyeti. Anayasanın 19. maddesinde belirtilmiş olan din, vicdan ve düşünce hürriyetinden yabancılar, vatandaşlar gibi yararlanırlar: 6. yabancıların basın hüniyetinden yararlanmaları.

Anayasanın 23. maddesi, gazete ve dergi çıkarmanın önceden izne bağlı olmadığını belirtmiştir. Ancak Basın kanununun 7. maddesi, yabancılar yönünden bu hükme bir istisna getirmiştir. Bu hükme göre Türkiye’de gazete veya dergi çıkarmak isteyen yabancıların, mahallin en büyük mülki âmirine başvurmalan gereklidir.

8. yabancıların öğrenme ve öğretme hakkı. Yabancıların da vatandaşlar gibi öğrenme haklan vardır. Ancak, ilköğretim zorunluğu sadece türk vatandaşları için söz konusudur.

Devlet, belirli durumlarda, yabancının öğrenim hakkını sınırlayabilir. Meselâ, üniversiteye alınacak yabancı sayısının ne olacağı her yıl ayrıca düzenlenir; bugün yabancıların Türkiye’de okul açmaları kesinlikle yasaklanmıştır. Ancak Lozan antlaşmasından önce var olan yabancı okullarının devamı, bu antlaşma ile kabul edilmiştir.

Ancak bunların da, genişletilmesi, yine izne bağlıdır. Ayrıca, bu okulardan biri kapansa, yeniden açılamaz; 9. yabancıların çalışma hürriyeti. Türkiye’de yabancılar kural olarak, türk vatandaşlarına hasredilmemiş olan işlerde çalışabilirler.

Bunun dışında belirli kanunlarda da bazı işler yabancılara yasaklanmıştır. Meselâ, Avukatlık kanununa ve Noterlik kanununa göre yabancılar, avukatlık ve noterlik yapamazlar. Sigorta şirketlerinin Murakabesi Hakkında kanun, belirli sigorta işlerinin yabancılar tarafından yapılmasını Bakanlar kurulu iznine bağlamıştır.

Özel Hukuk bakımından yabancıların durumu. özel hukuk alanında, yabancıların vatandaşa eşitliği, kamu hukuku alanındakinden daha fazladır.

Yabancılar, kanunlarla istisna edilmiş olmadıkça, bütün özel hukuk haklarından yararlanırlar:

1. kişinin hukuku yönünden yabancılar. Yabancılar, bu yönden vatandaşlarla aynı haklara sahiptir.

2. aile hukuku bakımından yabancılar. Yabancılar bu haklardan da tam olarak yararlanırlar.

3. miras hukuku yönünden yabancılar. Mirasa ilişkin haklardan da yabancılar genel olarak yararlanırlar.

4. eşya hukuku yönünden yabancılar. Devletin, yabancılara, aynı haklar tanıyıp tanımaması, onun güttüğü siyasetle ilgilidir.

Belirli devletler yabancılara eşya hukuku yönünden hemen hiç bir istisna getirmez; bazı devletler de yabancıları tam bir kısıtlamaya bağlar. Türkiye’nin ortalama bir yol tuttuğu söylenebilir. Kural olarak Türkiye’de yabancılar aynı hak sahibi olabilirler.

Ancak buna belirli istisnalar getirilmiştir. Meselâ Tapulama kanununa göre, kanunlarda yazılı olan istisnalar saklı kalmak ve mütekabiliyet şartının bulunması kaydıyla yabancılar, Türkiye’de gayrimenkul mal iktisap edebilir ve miras yoluyla elde edebilirler.

Köy kanununun 87. maddesi yabancıların köy içinde gayrimenkul kazanmalarını yasaklamıştır. Ancak Turizm Endüstrisini Teşvik kanunu, bu sınırlamayı turizm kurumları yönünden ortadan kaldırmıştır. Bu kanunun 3. madesine göre, yabancı turizm kurumlan bu niteliklerini ispat etmek şartıyla, köylerde gayrimenkul elde edebilir.

Bir sınırlama da Askeri Memnu Mıntıkalar kanunu ile yapılmıştır. Bu kanuna göre, askeri yasak bölge sayılan yerlerde, yabancıların gayrimenkul elde etmeleri yasaktır.

Bunun dışında yabancıların Türkiye’de gayrimenkul elde etmeleri bazı antlaşmalarla mütekabiliyet şartına bağlanır. Ayrıca belirli durumlarda bir antlaşma olamamakla birlikte, yabancının gayrimenkul elde edebilmesi fiili mütekabiliyete de bağlı tutulabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir