Yunuslar ve Özellikleri

Yunuslar ve Özellikleri,Fakat dişlerinin koni biçiminde olması, ağızının gagayı andırması ve sırt yüzgeçlerinin eğriliği gibi yapısal özellikleri nedeniyle yunusbalığı kolayca ayırt edilir.

Gaga biçimindeki ağızın içinde iki yüz diş bulunur.

Gözleri küçük, gözbebekleri kalp şeklindedir. İki gözünün ortasında yarım ay biçimli bir hava deliği vardır. Dişi yunusbalığının gebelik süresi on aydır. Yeni doğan yavru uzun süre ana sütüyle beslenir.

Yunusbalığının en önemli özelliği beyninin bütün hayvanlardan daha büyük ve karmaşık olmasıdır. Yapılan deneyler yunusbalığının birtakım seslerden oluşan karmaşık bir dile sahip olduğunu ortaya koymaktadır.

Yunusbalığı oyun oynamayı çok kolay öğrenir ve insanların dostluğundan çok hoşlanır.

Yunus, balinalar (Cetacea) takımının dişli balinalar (Odontoceti) alt takımı içindeki yunusgiller (Delphinidae) familyasında sınıflanan türlerin büyük çoğunluğu ile nehir yunusları (Platanistoidea) üst familyasında sınıflananların tümü için kullanılan ortak ad.

Başta kıta sahanlıklarının görece sığ denizleri olmak üzere, tüm Dünya denizlerinde ve bazı nehirlerde bulunan yunuslar etçil canlılardır ve genellikle balık ve mürekkep balığı ile beslenirler.

Omurgalı hayvanların içine girer. Yunusgiller (Delphinidae) familyası, balinalar (Cetacea) takımı içindeki en kalabalık familyadır ve evrim süreci açısından da görece yenidir: üyeleri yaklaşık 10 milyon yıl önce, Miyosen devrinde ortaya çıkmıştır. Yunusların hayvanlar âleminin en zeki canlılarından olduğu kabul edilir ve arkadaş canlısı genel görünümleri ile oyuncu tavırları, onları insanların gözünde popüler bir yere koyar.

En sık rastlanan yunus türü olan ve “yunus” denildiğinde ilk akla gelen canlı, 1970’li yıllarda Türkiye’de de yayınlanan ABD televizyon dizisi Flipper’ın özellikle popülerleştirdiği ve Türkçe’de “şişe burunlu yunus” (ya da “afalina”) olarak anılan Tursiops truncatus türüdür. Ancak, yunusgiller (Delphinidae) familyasının tipik türü Tursiops truncatus değil, Türkçe’de “tırtak” adı ile anılan ve bayağı yunus (Delphinus) cinsi içinde sınıflanan Delphinus delphis’tir.

Yunus Familyası

Yunusgiller (Delphinidae) familyası içindeki görece büyük altı tür, bu familya içinde sınıflandıkları için aslında yunus olsalar da daha çok “balina” adı ile anılır. Bu canlılar şunlardır:

Feresa attenuata – Cüce katil balina

Globicephala macrorhynchus – Kısa yüzgeçli pilot balinası

Globicephala melas – Uzun yüzgeçli pilot balinası

Orcinus orca – Katil balina

Peponocephala electra – Elektra balinası

Pseudorca crassidens – Yalancı katil balina

Dişli balinalar (Odontoceti) alt takımı içinde bulunan ve açık olarak “yunus” adı ile anılan diğer türler, nehir yunusları (Platanistoidea) üst familyası içindeki dört familyada birer tür olarak sınıflanan Amazon nehir yunusu, Ganj ve İndus nehir yunusu, La Plata yunusu ve Yangtze nehir yunusudur.

Yine dişli balinalar (Odontoceti) alt takımı içinde bulunan Phocoenidae familyası ve bazı türleri, yunuslardan farklı olsalar da bazen “yunus” adı ile ilişkilendirilir.

Örneğin İngilizce’de, bu familyanın türleri için “domuz balığı” anlamına gelen bir kökten genel porpoise kelimesi kullanılır ve bu kelime, özellikle gemiciler ve balıkçılar tarafından herhangi bir küçük yunusu adlandırmak için kullanılmıştır.

Yunus Türleri İsimleri

Türkçe’de Phocoenidae familyası için “domuz balinaları”, “nehir yunusları”, “liman yunusları” ve “liman yunusugiller” gibi adlara rastlanabilir. Bu familyanın tipik türü olan Phocoena phocaena için ise “domuz balinası”, “mutur”,”gerçek yunus”, “azak yunusu”ve yalnızca “yunus”ortak adı ile anılan canlıların sınıflama listesi aşağıda sunulmuştur; yalnızca ilgili familya (yunusgiller – Delphinidae) ile üst familya (nehir yunusları – Platanistoidea) ayrıntılı verilmiştir.

Takım : Cetacea – Balinalar

Alt takım : Odontoceti – Dişli balinalar

Familya : Delphinidae – Yunusgiller

Cins : Cephalorhynchus

– Cephalorhynchus commersonii – Alaca yunus

– Cephalorhynchus eutropia – Şili yunusu

– Cephalorhynchus heavisidii – Benguela yunusu

– Cephalorhynchus hectori – Beyaz başlı yunus

– Delphinus

– Delphinus capensis – Uzun burunlu bayağı yunus

– Delphinus delphis – Kısa burunlu bayağı yunus, tırtak

– Grampus

– Grampus griseus – Boz yunus

– Lagenodelphis

– Lagenodelphis hosei – Sarawak yunusu

– Lagenorhynchus

– Lagenorhynchus acutus – Atlantik beyaz yanlı yunusu

– Lagenorhynchus albirostris – Beyaz burunlu yunus

– Lagenorhynchus australis – Siyah çeneli yunus

– Lagenorhynchus cruciger – Kum saati yunusu

– Lagenorhynchus obliquidens – Pasifik beyaz yanlı yunusu

– Lagenorhynchus obscurus – Gölgeli yunus

– Lissodelphis

– Lissodelphis borealis

– Lissodelphis peronii

– Orcaella

– Orcaella brevirostris – Irrawaddy yunusu

– Orcaella heinsohni – Avustralya küçük yüzgeçli yunusu

– Sotalia

– Sotalia fluviatilis – Haliç yunusu

– Sousa

– Sousa chinensis – Pasifik kambur yunusu

– Sousa plumbea – Hint kambur yunusu

– Sousa teuszii – Atlantik kambur yunusu

– Stenella

– Stenella attenuata – Pantropik benekli yunusu

– Stenella clymene – Atlantik dönücü yunusu

– Stenella coeruleoalba – Çizgili yunus

– Stenella frontalis – Atlantik benekli yunusu

– Stenella longirostris – Dönücü yunus

– Steno

– Steno bredanensis – Pürüzlü dişli yunus

– Tursiops

– Tursiops aduncus – Hint-Pasifik şişe burunlu yunusu

– Tursiops truncatus – Şişe burunlu yunus, afalina

– Platanistoidea – Nehir yunusları

– Iniidae

– Inia

– Inia geoffrensis – Amazon nehir yunusu

– Inia geoffrensis boliviensis

– Inia geoffrensis geoffrensis

– Inia geoffrensis humboldtiana

– Lipotidae

– Lipotes

– Lipotes vexillifer – Yangtze nehir yunusu

– Platanistidae

– Platanista

– Platanista gangetica – Ganj ve İndus nehir yunusu

– Platanista gangetica gangetica – Ganj nehir yunusu

– Platanista gangetica minor – İndus nehir yunusu

– Pontoporiidae

– Pontoporia

– Pontoporia blainvillei – La Plata yunusu

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir