Buhara Hanlığı,Tarihi | Tarih Bilgileri |

Buhara Hanlığı XVI. yy. başından, 1868 yılına kadar bağımsız, 1868-1920 arası, Rusya’nın himayesinde yarı bağımlı türk hanlığı.

Buhara Hanlığı Tarihi

Buhara hanlığı, Şibanoğullan (1500-1599), Canoğulları veya Astrahan hanları (1599-1785) ve Mangıtlılar (1785-1920) tarafından idare edildi.

Şibanoğullan sülâlesini, Cengizlilerden Muhammed Şaybak kurdu.

1500 Yılında Buhara, Şaybak Hanın kumandasındaki özbekler tarafından zaptedildi ve Timuroğullarını yenen özbekler yeni bir devlet kurdular.

Bu devlet Buhara ve Hive hanlıkları halinde yüzyıllarca yaşadı.

Yüz yıl kadar hüküm süren Şibanoğullarından Ubeydullah bin Mahmud ve Abdullah bin İskender devrinde Buhara bir siyaset ve fikir merkezi oldu. Daha sonra başa geçen Canoğulları. Şibanoğullarıyla akraba idiler.

Ruslar tarafından alınan Astrahan hanlığı reislerinden Yar Muhammed ile oğlu Can, Buhara’ya sığındılar.

İskender’in kızı ile evli olan Çan’ın oğlu Baki Muhammed, XVI. yy.ın sonlarında Canoğulları sülâlesini kurdu.

Buhara Hanlığı

Abdülaziz devri (1645 -1680) Buhara hanlığının son parlak devridir.

Daha sonra zayıflayan Buhara hanlığı, 1740’ta Nadir Şah tarafından zaptedildi.

Nadir Şahın ölümünden sonra, Canoğullarının yerine Mangıt sülâlesi geçti.

Kurucusu Mir Ma’sum Şah Murad ve oğlu Haydar devrinde Buhara bir şeriat merkezi oldu.

Daha sonra başa geçen Nasrullah (1827-1860), Buhara hanlığının sınırlarını genişleterek Maveraünnehir’in tamamını ele geçirdi.

Muzafferüddin devrinde (1860-1885).

Ruslar Türkistan’ın içerilerine doğru ilerlediler. Buna karşı gelen Emîr, 1868’de, Zire-Bulak’ta mağlûp oldu.

İngiliz rekabetini düşünen Rusya, Buhara hanlığının yan egemen olarak yaşamasını uygun gördü.

Buhara hanlığına katılan, Şehr-i Sebz, Hisar ve Dervaz bölgelerinden başka Ruslar, 1873’te Hive hanlığının bir kısım topraklarını da Emîr’in idaresine verdiler.

İlk önceleri, Emîrlik egemen sayılırken, bir süre sonra Türkistan’da, Rusya Hariciye vekâletine bağlı bir ajanlık kurularak, hanlığın siyasî ve askerî egemenliği kaldırıldı.

Abdül’ahad (1885-1910) devrinde, Buhara Hanlığı topraklarından geçen demiryolu üzerinde Rus kasabaları yapılarak, buraya Rus halkı yerleştirildi.

Mir Alîm Han devrinde de (1910-1920), Çarlık Rusya’sının baskısı devam etti.

1917 ihtilâli üzerine endişeye düşen Emîr. daha önce kurulan Genç Buharalılar cemiyetinin aleyhine harekete geçti. 1918’de Ruslar.

Buhara hanlığına karşı savaş açtılar ve birçok aydınlar öldürüldü.

Eylül 1920’de Buhara hanlığının işgal edilmesi üzerine Emîr Mir Alîm Han, Afganistan’a sığındı böylece Mangıt sülâlesi ve Buhara hanlığı sona erdi.

Bir cevap yazın