Burak Adası Deniz Savaşı | Osmanlı Tarihi |

Burak Adası Deniz Savaşı Mora’nın güneybatısındaki Navarin limanı ile Burak adası güneyinde osmanlı donanması ile Venedik filosu arasında yapılan deniz savaşı (1499).

Bayezid II, 1499 yılı baharında Mora’daki Venedik sömürgelerini ele geçirmek maksadıyla kara ve deniz kuvvetleri için İnebahtı (Lepanto) kalesini ilk hedef olarak seçmiş, İstanbul ve Gelibolu’da gerekli hazırlıklara başlamıştı.

Kaptan-ı Derya Küçük Davut Paşa kumandasında 67’si kadırga ve 20’si büyük olmak üzere 270-300 parçadan kurulu osmanlı donanması, 1499 yılı baharında Gelibolu’dan hareket etti.

Donanmada, Anadolu ve Rumeli sipahileri ile Kapıkulu askerinden kurulu 60 000 kişiden fazla bir kara kuvveti de bulunmakta idi.

Devrin en ünlü denizcilerinden Kemal, Burak Reislerle, Kara Hasan ve Herek Reisin de katıldığı donanmada Kemal ve Burak Reislere özel olarak yapılmış 2 500 tonluk birer Göğe (veya Guke) [50 m uzunluğunda 20 m kadar genişlikte bir deniz aracı verilmişti.

Rodos şövalyeleri, osmanlı donanmasından çekinerek Fransa kralı Lui XII’den yardım istemişler, Fransa kralı da şövalyelere 22 kadırga göndermişti.

Venedikliler her ihtimali karşılamak üzere Mudon limanında amiral Antonio Grimani kumandasında 47 kadırga ve 17 büyük ve diğer çeşitli gemilerden kurulu filoyu hazır bulunduruyorlardı.

Bayezid II, donanmanın hareketinden sonra 1 haziran 1499’da İstanbul’dan hareket etti.

Edime-Filibe-Kapılıderbent-Samakov Demirkapı üzerinden Vardar ovasına indi, burada kendisini bekleyen Anadolu ve Rumeli beylerbeylerinin kuvvetlerini yanına aldı.

Rumeli beylerbeyi vezir Koca Mustafa Paşa, kendi kuvvetleri ile inebahtı kalesini kuşatmakla görevlendirilmişti. Kilidülbahir-Temaşalık-Benefşe burnu-Koron-Modon rotası ile yoluna devam eden donanma 12 gün fırtına ile mücadele etti. Gemilerden 6’sı battı.

Bu yüzden kara kuvvetleri ile birleşmekte gecikildi.

Kara kuvvetleri, İnebahtı kuzeyinde Çatalca vâdisine ulaştığı sırada osmanlı donanması ancak Mudon kalesi önüne gelebildi, Venediklilerin savunduğu limana giremediğinden güneydeki Sapienza adasına sığınmak zorunda kaldı.

Bu arada Venediklilerle denizde ilk çatışma da oldu.

Fakat günlerce açlık, susuzluk ve fırtına ile boğuşan osmanlı donanması adaya çıkarma yapamadı.

Adanın acı su limanında (Proto Longo) 11 ağustosa kadar kaldıktan sonra kuzeye doğru hareket etti.

Mora sancakbeyi Halil Paşa bu durumu, Çatalca’da bulunan hükümdara bildirdi, Bayezid II de vezir Ahmed Paşa kumandasında Anadolu sipahileri ile birlikte 2 000 yeniçeri askerini donanmaya yardım için görevlendirdi.

Ancak Ahmed Paşa Modon’a vardığı sırada, donanma yola çıkmıştı.

160 Parçadan kurulu ve amiral Antonio Grimani kumandasındaki düşman donanması, bu sırada Navarin’in on mil kadar kuzeybatısındaki Brodino (Proti) kanalında yatmakta idi.

İnebahtı’ya ulaşmak için Brodino kanalını geçmek gerekiyordu.

Kaptan-ı Derya Davut Paşa, düşman üzerine atılmaya karar verdi.

Fakat rüzgâr kuzeyden eserek düşman harekâtını destekliyordu.

Grimani idaresindeki düşman donanması, amiral Loredano’nun Korfu adasından gelen 20 gemisi ile takviye edildi.

Yaklaşan venedik donanmasının rampaj yapmasına meydan bırakmadan uzaktan top ateşi ile karşılanmasına çalışıldı.

Herek Reisin gögesi, savaşın başlangıcında üzerine gelen iki venedik gögesini şayka toplarıyla batırdı.

Burak Reis de bir düşman mavnası ile bir gögesini top ateşi ile batırdı.

Fakat düşman öncü grubu kumandanı olan amiral Armenyo ile Korfu valisi olan amiral Piyetro Loredano kumandasındaki diğer iki gögenin kendisine aborda olmalarına engel olamadı.

Düşmanın her birinde biner kişi bulunan iki karakası ile yine her birinde 500 kişi bulunan diğer iki karakası, Burak Reisin gögesini ortaya aldı.

Gögeye çengel ve halat bağlayarak güvertesine sıçradılar.

Bundan başka irili ufaklı 20 kadar venedik gemisi de saldırıya başladı.

Türk donanması diğer düşman gemileri ile savaşa girişmiş olduğu için Burak Reise yardım edemedi.

Üstün düşman kuvvetlerinin saldırısı karşısında kalan Burak Reis, başka imkân kalmadığını görünce, son çare olarak, gemisini neft ile tutuşturdu.

Yangın, çevresindeki gemilere de sıçradı, Burak Reisin gemisiyle birlikte iki venedik gögesi de yanarak battı.

Burak ve Hasan Reislerle Yenişehir sancakbeyi Kemal Bey şehit oldu.

Ünlü venedik kaptanlarından amiral Loredano ile Armeniyo da batan gemilerle birlikte öldüler.

Burak Reis’in gemisinden kurtulabilen 90 gemici, Brodano (diğer adı Sapienza) adasına çıktılar ve bu adaya Burak Reisin adını verdiler.

Aralarındaki rekabet nedeni ile amiral Loredano’nun yardımına gelmeyen düşman başkumandanı amiral Antonio Grimani ölümden kurtuldu ve kurtarabildiği gemileri toplayarak Korfo adasına çekildi.

Böylece İnebahtı yolu açıldı, öğle vakti başlayan Burak Deniz savaşı, akşam üzeri düşmanın çekilmesi ile sonuçlanmıştı.

Venediklilerin altısı göge ve ikisi mavna olmak üzere 12 gemisi bu savaşta batırıldı, birkaç gemisi zapt edildi.

Buna karşılık Osmanlı donanmasında bir göge ile bir yük gemisi yandı.

Deniz tabye tekniği bakımından, topla savaş sistemi, ilk defa Türk donanması tarafından, Burak Deniz savaşında uygulanmıştı.

Türk gemilerinin on düşman gemisini batırmaları ve topun gerçek değerini ortaya koymalarıyla deniz savaşlarında top tabiyesine temel atıldı.

Bir cevap yazın