Meddah Nedir,Özellikleri,Ünlü Meddahlar | Kültür,Sanat |

Meddah Nedir,Temş.santl. Taklit, hikâye ve fıkralarla halkı eğlendiren sahne sanatçısı.

Meddah, bölümleri arasına söyleşmeli, taklitli, kişileştirmen kesimler yerleştirilerek dramatik bir hikâye anlatır.

İslâm ülkelerinde çok yaygın olan bu gelenek Araplarda makarne adıyla Çok eskiden beri yaşamaktadır.

İran’da meddah tarzında hikâye anlatanlara nakkal, denir.

Meddah hikâyesinin anlatılışına yakın daha başka türler de vardır; bunlardan Kerbelâ olaylarını anlatanlara ruzehan, bir perde önünde Hz. Muhammed ailesinin başından geçen acıklı olayları anlatanlara ise perdedâri denir.

Meddahlığın Özellikleri

Meddahlar yalnız güldürücü değil, acıklı, heyecanlı sürükleyici ve dini hikâyeler de anlatırlar.

Dede Korkut, Köroğlu gibi geleneksel türk halk edebiyatı ürünleri, islâm geleneğiyle ilgili dini konular, Seyit Battal Gazi Menkıbesi, Kerbelâ olayının çeşitli bölümleri, Hamza ve halife Ali hakkında menkıbeler, efsaneler, destanlar, Şehname’den bölümler meddahların anlattığı hikâyeler arasında ver alır.

Zamanla tanzimat dönemi romanları, meşrutiyet dönemi tiyatro eserleri de meddah hikâyelerinin konularını zenginleştirdi.

Meddahın iki aracı vardır: biri, boynuna doladığı mendili, öteki elinde tuttuğu sopasıdır: Mendili çeşitli etnik toplulukların, meslek sahiplerinin kıyafetini taklit için değişik şekillerde başına sarar, terini siler; sopa ile oyunu başlatır, seyirciyi susmaya çağırır, kapı çalma taklidi yapar; saz, süpürge, tüfek ve at yerine kullanılır.

Meddah hikâyesine şiir, tekerleme ve kalıplaşmış sözlerle başlar.

Bitişte de özür diler, oyundan alınacak dersi belirtir: gelecek hikâyenin adını Ye hangi kahvede anlatacağını açıklar.

Yalnız kahvelerde ve halk arasında değil, saray çevresinde de çok tutulan bir sanat türü olmasına rağmen meddah hikâyeleri yazılı olarak toplanmamıştır.

İstanbul Üniversitesi kitaplığında bulunan Mecmûai Fevâid adlı yazma eser, meddahlar ve anlattıkları hikâyeler hakkında önemli bir kaynaktır.

Ünlü Meddah Oyuncuları

Tanınmış meddahlar arasında Yıldırım Bayezid’in arap nedimi, Harman Danası (Murad II çağı), Mustafa, Balaban Lâl, Ömer, Halil, Ankaralı ivaz (Mehmed II çağı), Nakkaş Hasan, Çok Yedi Reis (Selim II çağı), Şirvanlı Nutkî, Meddah Eğlence, Lâlin Kaba, Derviş Hasan (Murad III çağı), Bursalı Hayalî Ahmed Çelebi, Saçakçızade, Manisalı Derviş Kâmili Mevlevî, Kurbânî Âli Hamza, Bursalı Nuhzade Seyit Mustafa Çelebi, Meddah Şerif Çelebi, Kıssahan Hareşne Mahmud, Kara Firuz, Tireli Ali Bey, Veysi, Pertevî Ahmed Çelebi, Maraşlı Ahmed Ramazan Efendi, İstanbullu Şair Hamdi, Trabzonlu Tıflî Ahmed Çelebi, Mustafa Efendi (XVII. yy.), Şair Derviş Mehmed, Dilencioğlu Şekerci Salih, üsküdarî Zülüflü. İbrahim Çelebi, Sandalcı Halil (XIII. yy), Küpeli Çavuş. Musahip Çavuş, Abdi Bey, Musahib Said Efendi, Başmusahib Hâtif Efendi, Kör Osman, Âşık Haşan, Piç Emin Nazif, Tespihçioğlu, Musahib Nuri, Kız Ahmed, Kör Hafız, Ayvazoğlu, Mustafa Reis, Camcı İsmail, Mürekkepçi izzet, Lüleci Mehmed, Yağcı izzet, Şükrü, Nazif, ismet Aşkı. Muhsin. Borozan Tevfik, Kadri, Süruri sayılabilir.