Mehmet Ali Ayni Kimdir,Hayatı,Eserleri

Mehmet Ali Ayni Kimdir, (25 Şubat 18-69-29 Kasım 1945)- Türk maarifçisi, idarecisi, düşünürü.

Mehmet Ali Ayni Hayatı

Manastır’da doğdu.

Aynioğullarından Necib Efendi’nin oğludur, ilk öğrenimini doğduğu yerde, Selanik ve İstanbul’da yaptı.

San’a Rüşdiyesi’nde okudu, İstanbul’da Gülhane Rüşdiyesi’ni bitirdi (1883).

Mülkiye Mektebi’ne girdi.

Bu arada özel surette ders alarak Fransızca öğrenmişti.

Mülkiye’de Recaizade Ekrem, Ali Şehzade Efendi, Murad Bey, Sakızlı Ohannes Efendi, Portakal Mikael Paşa gibi zamanın ünlü hocalarından ders gördü.

İlerde hepsi de birer şöhret olacak Süleyman Nazif, Reşid Bey (H.Nazım), Ali Kemal gibi gençlerle mektep arkadaşlığı yaptı.

Bu sıralarda Garplılaşma ve Meşrutiyet’in ilanı yolundaki düşünce ve akımların tesiri altında kaldı.

Okulu bitirir bitirmez Mülkiye’nin son sınıflarında okutulan İstatistik ders kitabının aslım bularak Fransızca’dan Türkçe’ye çevirdi.

Bu kitap istatistik konusuda Türkçe olarak yayınlanmış ilk eserdir.

Maarif Nazın Münif Paşa’nın sevgisini kazandı.

Edirne İdadisi Tarih, Türkçe ve İlm-i Servet-i Mile] (Milletlerin Servetlerinin ilimi) öğretmenliğine tayin oldu.

Sonra Dedeağaç İdadisi Müdürlüğü’ne getirildi.

Bu arada, “Sanat Tarihi” ve“Hukuk-ı Düvel-i Bahriye” (Devletlerarası Deniz Hukuku,)” adlı eserleri Fransızca’dan çevirerek yayınlandı.

Felsefe konusundaki çalışmalarını da sürdürdü.

Halep İdadi Müdürü, Diyarbakır Maarif Müdürü oldu (1891).

Dört yıl sonra, (1895) Maarif Nezaretinde kurulan İstatistik Kalemi Katipliğine getirildi.

Bu görevinden 1897’de ayrılarak idarecilik hayatına başladı ve ilk olarak Kosova vilayeti mektupçuluğu görevine getirildi.

Sırasıyla Taif, amare, Balıkesir ve Lazkiye mutasarrıflıklarında bulundu.

Mamuretü’l-Aziz (Elazığ), Bitlis, Yanya, Trabzon valiliği yaptı.

1914’de emekliye ayrıldıktan sonra Darü’l-fünun’a (Üniversiteye) müderris (profesör) oldu.

ilahiyet Fakültesinde, “Tasavvuf Tarihi” okuttu.

Gene, Darülfünun’da “Felsefe Tajihi” ve “Umumi Felsefe” dersleri verdi.

Bir süre Medresetü’l İrşad’da felsefe dersleri okuttu.

Birinci Dünya Savaşı sırasında, “İslahat Encümeni” üyeliğine seçildi.

Ankara’da milli hükümet kurulduktan sonra oluşturulan “Tetkikat ve Telifat-ı islamiyye Hey’eti”nde çalıştı.

Harbiye’de “Ahlak Felsefesi”, Harp Akademisi’ nde “Siyasi Tarih” dersleri verdi.

Öğretmenliğinin yam sıra islam felsefesini, İslam mutasavvıf ve ahlakçılarım inceledi.

Bir çok te’lif eserlerin yanısıra Fransızca’dan da eserler çevirdi.

Çevresinde, Doğu felsefesini ve medrese bilgilerini Batı’nın müsbet ilimlerinin ışığı altında inceleyerek başarılı sentezlere ulaşan bir ilim adamı olarak ün yaptı.

Çeşitli milletlerarası İlmi kongrelere katılarak ilgiyle karşılanan bildiriler sundu.

Onun için verilen Umumi hüküm; “Milliyetçi, İslamcı, vahdet-i vücuda inanmış, ancak Batı’nın müsbet ilimlerini de inkar etmeyen bir düşünür ”dü.

İstanbul’da öldü.

Kabri, Zincirlikuyu Mezarlığındadır.

Sayısı kırka yakın olan telif ve çeviri eserlerinden başlıcaları şunlardır:

Mehmet Ali Ayni Eserleri

“Hüccetülislam; İlim ve Felsefe; (1913).

Tasavvuf Tarihi, (1922).

İbn-i Sina’da Tasavvuf, (1922).

Şeyh-i Ekber Muhiddin-i Arabi’nin Felsefesi (1926).

Reybilik, Bedbinlik, Lailahilik Nedir? (1927).

Hacı Bayram Veli (1924).

Darül-fünun Tarihi (1930).

Türk Ahlakçıları (1939).

Abdülkadir Geylard; (1939).

Milliyetçilik; (1944).

Ruhiyat Dersleri(T.Ribot’dan çeviri); Felsefe Tarihi (Ch.Bardell’den çeviri); İmamı Gazali (Baron Cerra de Vaux ‘tan çeviri).

Bir cevap yazın